Sta­ds­kra­an Ut­recht

Beleef de Stadskraan Utrecht! Een levensgrote replica van de 15e-eeuwse houten kraan die langs de Oudegracht stond. Je kan hem zelf in werking zetten!

De eerste Utrechtse stadskraan werd in 1402 gebouwd bij de Ganzenmarkt, op de hoek van de Oudegracht tegenover de Waag. Daar werden goederen als wijntonnen en andere gewichtige zaken met de kraan uit boten gehesen en aan wal gebracht, om in de Waag te worden gewogen voor belastingheffing.

In de loop der eeuwen kende de Stadskraan meerdere versies, van hout en van steen. Ze hadden wel allemaal die uivormige draaikop (de ‘ajuinkap’), die het mogelijk maakt om de kraan te kunnen zwenken.

De kraan bleef eeuwenlang in gebruik, tot ze in 1839 instortte. Bij het hijsen van de gietijzeren beelden voor de Winkel van Sinkel, brak bij het laatste beeld de giek af en belandden beeld en giek in de Oudegracht!

Sinds 2022 staat een herbouwde versie van de Stadskraan bij de Monicabrug. Hij is 13,50 meter hoog, en weegt zo’n 30 ton. Hij is gebouwd aan de Museumwerf Vreeswijk in Nieuwegein, en is per schip naar Utrecht vervoerd.

Kom draaien Binnenin bevinden zich de twee grote tredraderen en het hijs- en zwenkwerk, zichtbaar voor bezoekers. Die kunnen -onder toeziend oog van de ‘craenmeester’- zelf in de tredmolen lopen en gaan hijsen en zwenken, een unieke belevenis! Uniek, want de Stadskraan Utrecht is de enige kraan-met-raderen in Europa die nog geheel in beweging te zetten is.

Je bent welkom om in het rad te stappen, en even de ‘raddraaier’ uit te hangen.